Elliade: შემადგენლობა და გამოშვების ფორმა
Elliade კომბინირებული პერორალური კონტრაცეპტივია, რომელშიც ესტროგენის როლს ასრულებს არა ეთინილესტრადიოლი, არამედ ესტრადიოლის ვალერატი. ბლისტერი 28 დღეზეა გათვლილი და შედგება ხუთი სახის აბისგან, მკაცრად განსაზღვრული თანმიმდევრობით.
| ფერი | რაოდენობა | რა შედის |
|---|---|---|
| მუქი ყვითელი | 2 | 3 მგ ვალერატი |
| ვარდისფერი | 5 | 2 მგ ვალერატი და 2 მგ დიენოგესტი |
| ღია ყვითელი | 17 | 2 მგ ვალერატი და 3 მგ დიენოგესტი |
| ყავისფერი | 2 | 1 მგ ვალერატი |
| თეთრი | 2 | მოქმედი ნივთიერების გარეშე |
ესტროგენის დოზა შეფუთვის მანძილზე მცირდება, გესტაგენი კი ჯერ ჩნდება, იზრდება და პლაცებოს წინ ქრება. ფერი აქ დოზის ნიშანია და არა გაფორმება: დარღვეული თანმიმდევრობა ციკლის ჰორმონულ ფონს ცვლის.
როგორ მოქმედებს Elliade
კონტრაცეპტული ეფექტი რამდენიმე მექანიზმისგან იკრიბება და უმთავრესად მიიჩნევა ოვულაციის ჩახშობა, საშვილოსნოს ყელის სეკრეციისა და მისი ლორწოვანი გარსის ცვლილება. სამციკლიან კვლევაში მიღებამ ფოლიკულების განვითარება შეაფერხა ქალების უმეტესობაში, საკვერცხეების აქტივობა კი წინა დონეს მიღების შეწყვეტიდან ერთ ციკლში დაუბრუნდა.
საიმედოობას პერლის ინდექსით ზომავენ — ეს არის ორსულობების რიცხვი ას ქალზე გამოყენების ერთ წელიწადში. 18–50 წლის ასაკში თავად მეთოდის უშედეგობამ 0,42 მოგვცა (სარწმუნო ინტერვალის ზედა ზღვარი 0,77), პაციენტის შეცდომებთან ერთად კი — 0,79 (1,23-მდე). 18–35 წლის ქვეჯგუფში მაჩვენებლები უფრო მაღალია: 0,51 და 1,01. ამ ორ სტრიქონს შორის სხვაობა სწორედ დავიწყებული აბების, ღებინებისა და გაუთვალისწინებელი ურთიერთქმედებების ფასია.
გამოყენების ჩვენებები
ჩვენება ერთია — პერორალური კონტრაცეფცია. სამკურნალო ჩვენება ინსტრუქციაში არ არის, თუმცა კლინიკურ კვლევებში მონაწილეობდნენ ქალებიც უხვი მენსტრუალური სისხლდენით, ორგანული ცვლილებების გარეშე. დასკვნა მარტივია: თუ მთავარი ჩივილი სწორედ უხვი მენსტრუაციაა, ექიმთან ის უნდა განიხილოს და არა კონტრაცეპტივი შეარჩიოს გვერდითი სარგებლის იმედით.
დანიშვნა მხოლოდ რისკის ფაქტორების ინდივიდუალური შეფასების შემდეგაა შესაძლებელი, პირველ რიგში ვენური თრომბოემბოლიისა, და იმის გათვალისწინებით, როგორ შეესაბამება ის სხვა კომბინირებული კონტრაცეპტივების რისკს. 18 წლამდე გამოყენების მონაცემები არ არსებობს, მენოპაუზის შემდეგ კი პრეპარატი არ არის ნაჩვენები.
გამოყენების წესი და დოზირება
დღეში თითო აბი ზედიზედ 28 დღის განმავლობაში, დაახლოებით ერთსა და იმავე დროს. შეფუთვებს შორის შესვენება არ კეთდება: მომდევნო ბლისტერი წინას ბოლო აბიდან მეორე დღეს იწყება, მოხსნის სისხლდენა კი ჩვეულებრივ ბოლო აბებზე მოდის და შესაძლოა ახალ შეფუთვაშიც გადავიდეს. საწყისი წერტილი იმაზეა დამოკიდებული, რა იყო მანამდე: თუ გასულ თვეში ჰორმონული კონტრაცეფცია არ გამოიყენებოდა — მენსტრუაციის პირველი დღე; სხვა კომბინირებული საშუალების შემდეგ — ბოლო აქტიური აბის მომდევნო დღე, ხოლო რგოლის ან პლასტირის შემდეგ — მოხსნის დღე; მხოლოდ გესტაგენური საშუალების შემდეგ — ნებისმიერი დღე ან იმპლანტის, სისტემისა და ინექციის შეცვლის დღე; პირველ ტრიმესტრში სპონტანური აბორტის შემდეგ — მაშინვე, მშობიარობის შემდეგ კი — 21-სა და 28-ე დღეს შორის. პირველი ორი ვარიანტის გარდა ყველგან პირველი ცხრა დღე ბარიერული მეთოდია საჭირო.
| რა მოხდა | რა ემართება დაცვას | რა უნდა გააკეთოთ |
|---|---|---|
| გამოტოვებულია თეთრი აბი | არ იცვლება | გადააგდეთ, რომ უჰორმონო შუალედი არ გაგრძელდეს |
| დაგვიანება 12 საათზე ნაკლები | ნარჩუნდება | მიიღეთ მაშინვე, მომდევნო კი ჩვეულ დროს |
| დაგვიანება 12 საათზე მეტი | შეიძლება შემცირდეს | მიიღეთ დაუყოვნებლივ, თუნდაც ორი ერთ დღეს, და დაამატეთ დაცვა ციკლის ამ დღის წესების მიხედვით |
| ღებინება პირველ 3–4 საათში ან მძიმე დიარეა | შეწოვა არასრულია | მიიღეთ კიდევ ერთი 12 საათის ფარგლებში, ხანგრძლივი აშლილობისას კი დამატებითი მეთოდი |
დღეში ორ აბზე მეტი არ შეიძლება. აქტიური აბების გამოტოვება მესამედან მეცხრე დღემდე ან შეფუთვის დაწყების დავიწყება, თუ წინა შვიდ დღეში სქესობრივი კავშირი იყო, ნიშნავს, რომ ორსულობა შესაძლებელია და მით უფრო სავარაუდოა, რაც უფრო ახლოსაა გამოტოვება პლაცებოს ფაზასთან. ციკლის დღეების მიხედვით დამატებითი დაცვის წესებს ინსტრუქცია პრეპარატის სრულ დახასიათებას უთითებს, ამიტომ მათი გარჩევა ჩანართითაა საჭირო. ღვიძლის მძიმე დაავადებისას პრეპარატი უკუნაჩვენებია, თირკმლის ფუნქციის დარღვევისას კი შესწავლილი არ არის.
უკუჩვენებები
აკრძალვების ძირითადი ნაწილი სისხლის შედედების გარშემოა აგებული. ვენური თრომბოემბოლია — მიმდინარე, მათ შორის ანტიკოაგულანტებით ნამკურნალევი, ან გადატანილი, იქნება ეს ღრმა ვენების თრომბოზი თუ ფილტვის არტერიის თრომბოემბოლია — გამორიცხავს დანიშვნას, ისევე როგორც მისდამი მემკვიდრეობითი ან შეძენილი მიდრეკილება: რეზისტენტობა აქტივირებული პროტეინი C-ის მიმართ, ანტითრომბინ III-ის, პროტეინ C-ის ან S-ის დეფიციტი. აქვე მიეკუთვნება ვრცელი ოპერაცია ხანგრძლივი უმოძრაობით და ფაქტორების ერთობლიობა, რომელიც მაღალ რისკს იძლევა. არტერიული მხარე სარკისებურია: გადატანილი ან მიმდინარე არტერიული დარღვევები და მათი წინამორბედები სტენოკარდიის მსგავსად, ინსულტი და გარდამავალი იშემიური შეტევა ანამნეზში, ანტიფოსფოლიპიდური ანტისხეულები, მიგრენი კეროვანი ნევროლოგიური სიმპტომატიკით, დიაბეტი სისხლძარღვოვანი გართულებებით და მძიმე ჰიპერტენზია.
მეორე ჯგუფი ღვიძლსა და ჰორმონდამოკიდებულ ქსოვილებს ეხება: ღვიძლის სიმსივნეები ახლა ან წარსულში, ღვიძლის მძიმე დაავადება სინჯების ნორმალიზაციამდე, სასქესო სტეროიდებზე დამოკიდებული სიმსივნეები, მათზე ეჭვის ჩათვლით. ცალკე დგას გაურკვეველი წარმოშობის სისხლდენა სასქესო გზებიდან და კომპონენტების აუტანლობა. ამ მდგომარეობებიდან ნებისმიერი, თუ მიღების ფონზე პირველად გაჩნდა, დაუყოვნებლივ შეწყვეტას მოითხოვს.
განსაკუთრებული მითითებები და სიფრთხილის ზომები
ნებისმიერი კომბინირებული კონტრაცეპტივი ზრდის ვენური თრომბოემბოლიის ალბათობას. წელიწადში ის ვითარდება დაახლოებით 10 000-დან 2 ქალში, რომლებიც ასეთ საშუალებებს არ იღებენ და ორსულად არ არიან, და 10 000-დან 6–12-ში ეთინილესტრადიოლის 50 მკგ-ზე ნაკლები დოზის პრეპარატებზე; შემთხვევათა 1–2%-ში შედეგი ფატალურია. შეზღუდული მონაცემები მიუთითებს, რომ ესტრადიოლის ვალერატისა და დიენოგესტის შეხამებისას რისკი დაახლოებით იგივეა, რაც სხვა კომბინირებული საშუალებებისა, ლევონორგესტრელის შემცველების ჩათვლით. ყველაზე მაღალია ის გამოყენების პირველ წელს და ოთხკვირიანი ან უფრო ხანგრძლივი შესვენების შემდეგ განახლებისას, ზრდის კი მას სიმსუქნე, ხანგრძლივი უმოძრაობა, დიდი ოპერაციები, ოთხ საათზე ხანგრძლივი ფრენა, თრომბოზები ახლო ნათესავებში 50 წლამდე და 35 წელზე მეტი ასაკი. გეგმიური ოპერაციის წინ მიღება ოთხი კვირით ადრე წყდება და ორი კვირის შემდეგ განახლდება, როცა მოძრაობის უნარი აღდგება. მწეველებს 35 წლის შემდეგ სხვა მეთოდს ურჩევენ, მიგრენის გახშირება კი ტვინის მოვლენის მაუწყებელი შეიძლება იყოს და დაუყოვნებლივ შეწყვეტის საფუძველია.
- ფეხი: წვივის ან ვენის გასწვრივ შეშუპება, ტკივილი, რომელიც ზოგჯერ მხოლოდ სიარულისას იგრძნობა, ადგილობრივი სიცხე, კანის სიწითლე. თუ სისხლძარღვი თვალში დაიხურა, მხედველობა უმტკივნეულოდ ირღვევა და თითქმის მყისვე შეიძლება დაიკარგოს.
- ფილტვები: უეცარი ქოშინი, ხველა, ზოგჯერ სისხლით, მკვეთრი ტკივილი გულმკერდში, არარიტმული გულისცემა.
- თავის ტვინი: დაბუჟება ან სისუსტე ერთ მხარეს, წონასწორობის დაკარგვა, მეტყველების დარღვევა, მხედველობის მკვეთრი აშლა, გულის წასვლა.
- გული: ტკივილი ან შებოჭვა მკერდის ძვლის უკან და მკლავში, რომელიც ზურგსა და ყბაში ირეკლება, ოფლიანობა, უკიდურესი სისუსტე.
ხუთ წელზე ხანგრძლივმა მიღებამ შეიძლება გაზარდოს საშვილოსნოს ყელის კიბოს რისკი, 54 კვლევის მეტაანალიზმა კი ძუძუს კიბოს შეფარდებითი რისკის მცირე ზრდა აჩვენა (RR = 1,24), რომელიც შეწყვეტიდან ათ წელიწადში ქრება და მიზეზობრივი კავშირი დამტკიცებული არ არის. იშვიათად აღწერილია ღვიძლის სიმსივნეები, ზოგჯერ მუცლის ღრუში სისხლჩაქცევით, ამიტომ მუცლის ზედა ნაწილში ძლიერი ტკივილი გარკვევას მოითხოვს. დაქვეითებული განწყობა და დეპრესია ჰორმონულ კონტრაცეფციაზე ცნობილი რეაქციაა და განწყობის ცვლილება ექიმთან უნდა განიხილოთ. არარეგულარული სისხლდენა პირველ თვეებში ჩვეულებრივია: მენსტრუაციათაშორისი ყოველ ციკლში აღინიშნებოდა ქალების 10–18%-ში, მენსტრუაციის არარსებობა კი ციკლების დაახლოებით 15%-ში, ამიტომ რეგულარობაზე მსჯელობა სამ ციკლზე ადრე არ შეიძლება. აბი შეიცავს არაუმეტეს 50 მგ ლაქტოზას, სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციებისგან კი კონტრაცეფცია არ იცავს.
წამლისმიერი ურთიერთქმედებები
ყველაზე საშიშია მიკროსომული ფერმენტების ინდუქტორები: ისინი აჩქარებენ სასქესო ჰორმონების კლირენსს, რაც მენსტრუაციათაშორისი სისხლდენითა და დაცვის დაკარგვით ვლინდება, ინდუქცია კი ინდუქტორის მოხსნიდან კიდევ დაახლოებით ოთხ კვირას გრძელდება. მათ მიეკუთვნება ბარბიტურატები, კარბამაზეპინი, ფენიტოინი, პრიმიდონი, რიფამპიცინი, აივ-ის საწინააღმდეგო საშუალებებიდან რიტონავირი, ნევირაპინი და ეფავირენზი, ასევე კრაზანას შემცველი პრეპარატები. რიფამპიცინთან ჩატარებულ კვლევაში დიენოგესტის დღიური ფართობი მრუდის ქვეშ 83%-ით დაეცა, ესტრადიოლისა — 44%-ით. ასეთი მკურნალობის მთელ პერიოდში და მის შემდეგ კიდევ 28 დღე ბარიერული მეთოდია საჭირო; თუ კურსი ბლისტერის აბებზე გვიან სრულდება, ახალი შეფუთვა მაშინვე იწყება პლაცებოს გამოტოვებით, ინდუქტორების ხანგრძლივი მიღებისას კი კონტრაცეფციის სრულად შეცვლაა გონივრული.
დიენოგესტი CYP3A4-ის სუბსტრატია და ფერმენტის ინჰიბიტორები საპირისპიროდ მოქმედებენ: კეტოკონაზოლმა დიენოგესტის დღიური ფართობი მრუდის ქვეშ 2,9-ჯერ გაზარდა, ესტრადიოლისა — 1,6-ჯერ, ერითრომიცინმა — 1,6 და 1,3-ჯერ, თუმცა კლინიკური მნიშვნელობა უცნობია. აივ-ის პროტეაზის ინჰიბიტორებს და უკუტრანსკრიპტაზის არანუკლეოზიდურ ინჰიბიტორებს შეუძლიათ როგორც გაზარდონ, ისე შეამცირონ ჰორმონების კონცენტრაცია, ამიტომ ეჭვის შემთხვევაში ბარიერულ მეთოდს ამატებენ. C ჰეპატიტის საწინააღმდეგო პირდაპირი მოქმედების სქემებზე ALT-ის ნორმის ზედა ზღვარზე ხუთჯერ მეტი მატება შესამჩნევად ხშირად გვხვდებოდა ქალებში, რომლებიც ეთინილესტრადიოლის შემცველ საშუალებებს იღებდნენ; ესტრადიოლის შემთხვევაში სიხშირე ისეთივე იყო, როგორც ესტროგენების გარეშე, თუმცა მონაცემები მწირია. საპირისპირო გავლენაც არსებობს: ციკლოსპორინის კონცენტრაცია შეიძლება გაიზარდოს, ლამოტრიჯინისა კი შემცირდეს, ღვიძლის, ფარისებრი ჯირკვლისა და თირკმლის სინჯები და შედედების მაჩვენებლები კი იცვლება, ჩვეულებრივ ნორმის ფარგლებში რჩება.
ორსულობა და ძუძუთი კვება
პრეპარატი ორსულობის თავიდან აცილებას ემსახურება და უკვე დამდგარის დროს არ გამოიყენება: მისი აღმოჩენისთანავე მიღება დაუყოვნებლივ წყდება. შფოთვა უკვე ჩასახულ ბავშვზე ძირითადად არ მართლდება: ეთინილესტრადიოლის შემცველი კომბინირებული კონტრაცეპტივების ფართომასშტაბიან კვლევებში არ აღმოჩნდა არც თანდაყოლილი მანკების სიხშირის ზრდა იმ ქალების ბავშვებში, რომლებიც მათ ჩასახვამდე იღებდნენ, არც ტერატოგენული მოქმედება ორსულობისას უნებლიე მიღებისას.
ძუძუთი კვებასთან პასუხი უარყოფითია: კომბინირებული საშუალებები ამცირებენ რძის რაოდენობას და ცვლიან მის შემადგენლობას, კონტრაცეპტული სტეროიდებისა და მათი მეტაბოლიტების მცირე რაოდენობა კი რძეში აღწევს და ბავშვზე შეიძლება იმოქმედოს. მშობიარობის შემდეგ მიღებასთან დაბრუნებისას იმასაც ითვალისწინებენ, რომ მშობიარობის შემდგომ პერიოდში ვენური თრომბოემბოლიის რისკი თავისთავად მომატებულია.
გვერდითი მოვლენები
ყველაზე ხშირად აღნიშნავდნენ აკნეს, ძუძუს მტკივნეულობას, თავის ტკივილს, მენსტრუაციათაშორის სისხლდენას, გულისრევასა და წონის მატებას, მძიმე რეაქციებად კი ვენური თრომბოემბოლია და არტერიული თრომბოემბოლიური დარღვევებია აღიარებული. ჩამონათვალი მესამე ფაზის ხუთი კვლევითაა შედგენილი: 2266 ქალი პრეპარატს კონტრაცეფციისთვის იღებდა, კიდევ 264-ს საშვილოსნოს სისხლდენა ჰქონდა ორგანული ცვლილებების გარეშე.
- სასქესო სფერო და ძუძუები: ხშირად — მენსტრუაციის არარსებობა, ძუძუს მტკივნეულობა, მტკივნეული მენსტრუაცია, მენსტრუაციათაშორისი სისხლდენა; არცთუ ხშირად — კვანძები ძუძუში, საშვილოსნოს ყელის დისპლაზია, საკვერცხის კისტა.
- ნერვული სისტემა და ფსიქიკა: ხშირად — თავის ტკივილი; არცთუ ხშირად — თავბრუსხვევა, მიგრენი, დაქვეითებული განწყობა, უძილობა, ლიბიდოს დაქვეითება; იშვიათად — შფოთვა, აგრესია.
- საჭმლის მონელება და ღვიძლი: ხშირად — მუცლის ტკივილი და გულისრევა; არცთუ ხშირად — დიარეა, ღებინება, ღვიძლის ფერმენტების მატება; იშვიათად — დისპეფსია, ქოლეცისტიტი.
- კანი: ხშირად — აკნე; არცთუ ხშირად — თმის ცვენა, ოფლიანობა, ქავილი, გამონაყარი; იშვიათად — ქლოაზმა, ჰირსუტიზმი, პიგმენტაციის დარღვევები.
- სისხლძარღვები და გული: არცთუ ხშირად — მოგზნება, ჰიპერტენზია; იშვიათად — ვენური თრომბოემბოლია, არტერიული დარღვევები, ინფარქტი, ფლებიტი.
კრონის დაავადების, წყლულოვანი კოლიტის, ეპილეფსიის, პორფირიისა და ქოლესტაზური სიყვითლის გამწვავებები კომბინირებული კონტრაცეპტივების ფონზე აღწერილია, თუმცა მიზეზობრივი კავშირის ცალსახა მონაცემები არ არსებობს.
დოზის გადაჭარბება
პრეპარატს ანტიდოტი არ აქვს და დახმარება დოზის გადაჭარბებისას სიმპტომურია. მძიმე მავნე შედეგების შესახებ შეტყობინებები აქამდე არ შემოსულა, ასე რომ საქმე უფრო უსიამოვნო შეგრძნებებს ეხება, ვიდრე საფრთხეს.
მოქმედი ნივთიერების შემცველი აბების სიჭარბის მიღებისას ვლინდება გულისრევა და ღებინება, ახალგაზრდა გოგონებში კი შესაძლებელია მცირე სისხლდენა საშოდან. გახსოვდეთ მუდმივი შეზღუდვაც: გამოტოვების ანაზღაურებისასაც კი დღეში ორ აბზე მეტის მიღება არ შეიძლება.
როგორ მივიღოთ რეცეპტი Elliade-ზე ონლაინ
Elliade-ს სამკურნალო ჩვენება არ აქვს: მისი მიღების ერთადერთი მიზეზი კონტრაცეფციაა, ამიტომ დანიშვნა კონკრეტულ ქალში სარგებლისა და რისკის შეპირისპირებამდე დაიყვანება. ინსტრუქცია მოითხოვს, რომ მიღების დაწყებამდე და განახლებამდე შეგროვდეს სრული ანამნეზი, ოჯახურის ჩათვლით, გამოირიცხოს ორსულობა, გაიზომოს წნევა, ჩატარდეს დათვალიერება და ქალს აეხსნას თრომბოზის ნიშნები.
კითხვარის ამოსავალი წერტილი სისხლძარღვებია: თრომბოზები საკუთარ თავში და ნათესავებში 50 წლამდე, შედედების მემკვიდრეობითი დარღვევები, მიგრენი და მისი ხასიათი, მოწევა, ასაკი, სხეულის მასის ინდექსი, წნევა. შემდეგ მოდის ღვიძლი, დიაბეტი, დაგეგმილი ოპერაციები და უმოძრაობა, ძუძუთი კვება, ბოლოს კი თანმხლები პრეპარატები — ანტიეპილეფსიური, რიფამპიცინი, აივ-ისა და C ჰეპატიტის საწინააღმდეგო საშუალებები, კრაზანა. ექიმი შეისწავლის პასუხებს და საკმარისი საფუძვლის არსებობისას გამოწერს ელექტრონულ რეცეპტს კოდის სახით პოლონური აფთიაქისთვის; უკუჩვენებებისას ან თრომბოზის რისკის ფაქტორების შეხამებისას გამოწერაზე უარს იტყვის.
