Budezonid LEK-AM: skład i postać farmaceutyczna
W opakowaniu nie ma ani inhalatora ciśnieniowego, ani ampułek — są twarde kapsułki i osobny inhalator kapsułkowy. Jedna kapsułka to jedna dawka inhalacyjna i zawiera 200 albo 400 µg budezonidu. Inhalator z opakowania jest jedynym urządzeniem, przez które wolno lek wdychać: pod inne inhalatory te kapsułki nie są przystosowane.
Z postaci wynika ostrzeżenie, które w ulotce stoi osobno: kapsułki przeznaczone są wyłącznie do inhalacji i nie należy ich połykać. Zgłaszano pacjentów, którzy przez pomyłkę połknęli kapsułkę, i w większości przypadków nie wiązało się to z działaniami niepożądanymi, ale i działania leczniczego taka dawka nie daje. Drugi szczegół składu to laktoza: z jej powodu lek nie jest odpowiedni dla osób z rzadką dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy typu Lapp lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.
Jak działa Budezonid LEK-AM
Pierwsze, co warto wiedzieć o budezonidzie, to jego tempo. Kontrolę astmy po rozpoczęciu leczenia uzyskuje się w ciągu około dziesięciu dni, a żadna inhalacja nie przynosi ulgi w pierwszych minutach. Lek zajmuje się nie napadem, a stanem zapalnym, który do napadu prowadzi: oddziałuje na wewnątrzkomórkowe receptory glikokortykosteroidowe i przez nie hamuje wytwarzanie całego zestawu cytokin, enzymów i cząstek adhezyjnych — substancji, którymi podtrzymywane jest przewlekłe zapalenie w drogach oddechowych.
Dokładny mechanizm działania glikokortykosteroidów w astmie nadal nie jest w pełni poznany, ale wynik regularnego stosowania opisano precyzyjnie: zapalenie w płucach się zmniejsza, czynność płuc poprawia, objawy słabną, spada nadreaktywność oskrzeli — ich skłonność do odpowiadania skurczem na zimno, zapachy i wysiłek — a zaostrzenia zdarzają się rzadziej. Wszystkie te efekty trzymają się słowa „regularnie”: lek przyjmuje się codziennie, także wtedy, gdy nic nie dolega, bo sens leczenia jest zapobiegawczy.
Wskazania do stosowania
Wskazań w ulotce są dwa: astma oskrzelowa i przewlekła obturacyjna choroba płuc. Oba należą do stanów, w których w drogach oddechowych toczy się przewlekłe zapalenie, i oba wymagają leczenia długotrwałego, a nie kuracji na kilka dni.
Warto zwrócić uwagę na asymetrię samego dokumentu: schematy dawkowania rozpisano w nim dla astmy — osobno dla dorosłych, osobno dla dzieci powyżej szóstego roku życia — natomiast dla POChP ulotka nie podaje schematów liczbowych. Znaczy to, że przy tym rozpoznaniu dawkę i rytm wyznacza lekarz, opierając się na obowiązujących wytycznych leczenia.
Sposób stosowania i dawkowanie
Leczenie astmy prowadzi się zgodnie z obowiązującymi wytycznymi, dawkę ustala się indywidualnie i dąży do najmniejszej skutecznej w leczeniu podtrzymującym. Ten lek ma cechę, której nie mają zawiesiny ani aerozole: dawka idzie skokami po kapsułce, więc poniżej pewnego progu po prostu się go nie stosuje. Jeśli dawka jednorazowa musi być mniejsza niż 200 µg albo dobowa mniejsza niż 400 µg w dawkach podzielonych, potrzebny jest inny preparat. Przy zmianie jednego rodzaju inhalatora na inny dawkę trzeba dostosować: ta sama liczba na opakowaniu nie oznacza tej samej dawki, która dotarła do płuc.
U dorosłych z łagodną astmą leczenie można rozpocząć od 200 µg raz na dobę, dawka zwykle stosowana to 200–400 µg dwa razy na dobę, czyli 400–800 µg na dobę. Przy zaostrzeniu objawów, przy zmianie kortykosteroidów doustnych na budezonid wziewny albo przy zmniejszaniu dawki tabletek dawkę dobową zwiększa się do 1600 µg podawanych w dwóch do czterech dawkach podzielonych. U dzieci powyżej szóstego roku życia zaczyna się od 200 µg raz na dobę, dawka zwykła to 200 µg dwa razy na dobę, maksymalna dobowa — 800 µg; inhalację dziecko wykonuje pod nadzorem osoby dorosłej, a sam wybór tej postaci zależy od tego, czy potrafi prawidłowo posługiwać się inhalatorem. Poniżej szóstego roku życia leku nie stosuje się: danych o skuteczności i bezpieczeństwie w tym wieku nie ma. Badań klinicznych u osób powyżej 65 lat, a także przy zaburzeniach czynności nerek i wątroby nie prowadzono; z uwagi na metabolizm wątrobowy budezonidu przy chorobach wątroby potrzebna jest ostrożność. Po każdej inhalacji jamę ustną dokładnie się wypłukuje — zmniejsza to ryzyko zakażenia grzybiczego, podrażnienia gardła i działań ogólnoustrojowych steroidu.
Przeciwwskazania
Pierwsze przeciwwskazanie jest zwyczajne — nadwrażliwość na budezonid lub na którąkolwiek substancję pomocniczą, w tym na laktozę podłoża. Drugie dla steroidu wziewnego brzmi poważniej: leku nie stosuje się przy czynnej gruźlicy płuc. Powód leży w naturze samych glikokortykosteroidów — tłumią one miejscową odpowiedź immunologiczną, a proces gruźliczy zyskuje w takich warunkach przewagę.
Granica między zakazem a ostrożnością przebiega tu przez słowo „czynna”. Przy utajonej gruźlicy płuc, a także przy grzybiczych i wirusowych zakażeniach dróg oddechowych lek nie jest zabroniony, ale wymaga szczególnej ostrożności i obserwacji. Do tej samej grupy należą rozstrzenie oskrzeli i pylica płuc: w nich prawdopodobieństwo zakażenia grzybiczego na tle steroidu jest większe.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Osoba leczona tym preparatem powinna mieć zawsze przy sobie dwie rzeczy: krótko działający wziewny lek rozszerzający oskrzela do łagodzenia ostrych objawów oraz kartę informującą, że choruje na astmę. Budezonid nie przerywa ostrego skurczu oskrzeli i nie jest leczeniem z wyboru w stanie astmatycznym ani w napadzie. Jeśli napady stają się częstsze, jeśli częściej potrzebny jest lek rozszerzający oskrzela albo objawy oddechowe się utrzymują, stan ocenia się ponownie i rozważa wzmocnienie leczenia przeciwzapalnego — zwiększenie dawki steroidu wziewnego lub dodanie tabletek, a przy zakażeniu również antybiotyku. Rzadko sama inhalacja wywołuje skurcz oskrzeli; taka paradoksalna odpowiedź oznacza natychmiastowe przerwanie podawania leku i, jeśli to konieczne, inne leczenie — znosi się ją szybko działającym wziewnym lekiem rozszerzającym oskrzela.
Osobną historią jest zmiana steroidów doustnych na wziewne, a przeprowadza się ją tylko przy względnie stabilnym stanie. Około dziesięciu dni duże dawki budezonidu wziewnego stosuje się razem z dotychczasowymi tabletkami, potem dawkę tabletek zmniejsza się stopniowo — na przykład o 2,5 mg prednizolonu lub dawkę równoważną co miesiąc — do najmniejszej możliwej. Gwałtownie przerywać nie wolno ani tabletek, ani samego budezonidu. Pierwszy miesiąc po zmianie wymaga szczególnej uwagi: trzeba się upewnić, że rezerwa hormonów kory nadnerczy wystarczy na sytuację stresową — uraz, zabieg chirurgiczny, ciężkie zakażenie — i w takich okolicznościach część pacjentów wymaga dodatkowego kortykosteroidu. Czynność osi podwzgórze-przysadka-nadnercza kontroluje się regularnie. Skutkiem ubocznym samej zmiany jest to, że tabletki tłumiły nie tylko astmę: po ich odstawieniu mogą ujawnić się alergiczny katar lub wyprysk, a także pojawić letarg, ból mięśni i stawów, nudności albo wymioty — reakcje alergiczne leczy się lekami przeciwhistaminowymi lub steroidami miejscowymi. Działania ogólnoustrojowe steroidu możliwe są i przy inhalacjach, zwłaszcza po dużych dawkach stosowanych długo, choć ich prawdopodobieństwo jest znacznie mniejsze niż przy podawaniu doustnym: zahamowanie czynności nadnerczy, nadmierne wydzielanie ich hormonów i zespół Cushinga, opóźnienie wzrostu u dzieci i młodzieży, zmniejszenie gęstości mineralnej kości, zaćma i jaskra, reakcje nadwrażliwości, rzadziej zmiany psychiczne. Dlatego dzieciom leczonym długo steroidami wziewnymi regularnie mierzy się wzrost, a przy jego spowolnieniu ocenia leczenie, próbuje zmniejszyć dawkę do minimalnie wystarczającej i rozważa konsultację pediatry pulmonologa; odległe skutki takiego spowolnienia, w tym ostateczny wzrost w wieku dojrzałym, nie są znane. Osobnej ostrożności wymaga długotrwałe podawanie budezonidu razem z silnym inhibitorem CYP3A4. Kandydozie jamy ustnej zapobiega płukanie po każdej inhalacji, a jeśli już się pojawi, w większości przypadków wystarczają miejscowe leki przeciwgrzybicze i nie trzeba przerywać leczenia.
Interakcje z innymi lekami
Budezonid jest metabolizowany głównie przez izoenzym CYP3A4 cytochromu P450 i na tym wyczerpuje się cała logika jego interakcji. Substancje hamujące ten enzym zwalniają metabolizm budezonidu, a jego ogólnoustrojowa ilość w organizmie rośnie. Należą do nich itrakonazol, atazanawir, ketokonazol, rytonawir, nelfinawir, amiodaron i klarytromycyna — czyli część leków przeciwgrzybiczych, leki przeciw HIV, lek przeciwarytmiczny i antybiotyk makrolidowy, spotykane w zaleceniach całkiem często.
Praktyczny wniosek jest prosty: przy jednoczesnym podawaniu kontroluje się czynność kory nadnerczy i dostosowuje dawkę budezonidu do reakcji na leczenie, a długie łączenie z silnym inhibitorem CYP3A4 wymaga osobnej ostrożności. Przypadek odwrotny to substancje silnie pobudzające CYP3A4, z których ulotka wymienia ryfampicynę: nasilają one metabolizm budezonidu i jego ilość w organizmie maleje, a wraz z nią słabnie działanie przeciwzapalne.
Ciąża i karmienie piersią
Szczególnych zaleceń dla kobiet w wieku rozrodczym ulotka nie zawiera. W ciąży lek stosuje się jedynie wtedy, gdy w opinii lekarza korzyść dla matki przeważa nad możliwym zagrożeniem dla płodu. Jest i argument odwrotny, podany wprost: jeśli u kobiety w ciąży nie da się uniknąć glikokortykosteroidów, pierwszeństwo mają wziewne, bo ich działanie ogólnoustrojowe jest słabsze niż tych samych hormonów w tabletkach. Danych o wpływie budezonidu na płodność u ludzi nie ma.
Przy karmieniu piersią znana jest konkretna liczba: budezonid podany wziewnie przenika do mleka, a oczekiwane stężenie leku w osoczu dziecka wynosi około jednej sześćsetnej stężenia w osoczu matki. Takie ilości wyglądają bezpiecznie, ale kliniczny wpływ długotrwałego leczenia matki na dziecko karmione piersią nie został poznany i ulotka tej luki nie ukrywa. Decyzję podejmuje lekarz, ważąc konieczność leczenia astmy i czas karmienia.
Działania niepożądane
Ze strony dróg oddechowych często odnotowuje się kaszel. Do rzadkich reakcji tej samej okolicy należą paradoksalny skurcz oskrzeli, kandydoza jamy ustnej i gardła, chrypka oraz podrażnienie gardła — wszystkie wiążą się z tym, że proszek przechodzi przez usta i gardło, i właśnie ich prawdopodobieństwo obniża płukanie. Za rzadkie uznaje się także objawy ogólnoustrojowe: zahamowanie czynności nadnerczy, zespół Cushinga, nadmierne wydzielanie hormonów kory nadnerczy, opóźnienie wzrostu u dzieci i młodzieży, zmniejszenie gęstości mineralnej kości, zaćmę i jaskrę, reakcje nadwrażliwości — wysypkę, pokrzywkę, obrzęk naczynioruchowy, świąd — a także zaburzenia zachowania, w tym depresję, opisywane u dzieci.
Po wprowadzeniu leku do obrotu doszły zgłoszenia, których częstości nie da się oszacować, bo pochodziły od nieznanej liczby osób i były dobrowolne: nadpobudliwość psychoruchowa, zaburzenia snu, lęk, depresja, agresja i zmiany w zachowaniu — głównie u dzieci — oraz kontaktowe zapalenie skóry jako reakcja nadwrażliwości typu późnego, czwartego. Ponadto w długotrwałych badaniach klinicznych leków zawierających budezonid opisano siniaki na skórze i zapalenie płuc.
Przedawkowanie
Najpoważniejszym skutkiem wdychania dużych dawek w krótkim czasie jest zahamowanie czynności osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, czyli układu, który zarządza wytwarzaniem własnych hormonów kory nadnerczy. Ostra toksyczność budezonidu jest przy tym niewielka, a zagrożenie mierzy się nie zatruciem, a zaburzeniem regulacji.
Leczenia swoistego taka sytuacja nie wymaga. Ulotka zaleca nie porzucać leku, a stosować go dalej w zalecanych dawkach, żeby astma pozostała pod kontrolą: odstawienie steroidu wziewnego po przekroczeniu dawki tworzy więcej problemów niż samo przekroczenie.
Jak otrzymać receptę na Budezonid LEK-AM online
Ta postać budezonidu zakłada, że pacjent radzi sobie z inhalatorem kapsułkowym, a dawka idzie w niej skokami po 200 µg, dlatego lekarz musi wiedzieć, czym leczono się wcześniej, jaka była dawka dobowa i na jakim urządzeniu. Jeśli steroid wziewny przepisywany jest dziecku po raz pierwszy, osobno uwzględnia się wiek i zdolność prawidłowego wykonania wdechu.
Budezonid LEK-AM wydawany jest z przepisu lekarza, a receptę na e-zdrowie.com można załatwić zdalnie: wypełniasz ankietę medyczną, lekarz analizuje odpowiedzi i wystawia e-receptę, kod przychodzi wiadomością, a lek wydadzą w dowolnej polskiej aptece. Przy zmianie urządzenia albo dawki taka rozmowa z lekarzem nie jest formalnością: te same liczby na różnych inhalatorach nie oznaczają tej samej dawki w płucach.
